Zakład karny jako organizacja publiczna – wyzwania nowoczesnego zarządzania
DOI:
https://doi.org/10.25312/ziwgib.907Słowa kluczowe:
zakład karny, organizacja publiczna, zarządzanie penitencjarne, Służba Więzienna, zarządzanie personelem, bezpieczeństwoAbstrakt
Celem artykułu jest identyfikacja najważniejszych wyzwań związanych z zarządzaniem zakładem karnym jako organizacją publiczną. Analizę przeprowadzono na podstawie literatury przedmiotu, aktów prawnych oraz dostępnych opracowań dotyczących funkcjonowania Służby Więziennej, w tym studium przypadku zarządzania Zakładem Karnym w Łowiczu. Zakres artykułu obejmuje zastosowanie wybranych założeń New Public Management, zarządzanie personelem, pozafinansowe motywowanie funkcjonariuszy, rolę dyrektora jednostki penitencjarnej oraz aspekty bezpieczeństwa związane z funkcjonowaniem zakładów karnych. Przeprowadzona analiza wskazuje, że do najważniejszych wyzwań zarządczych należą: łączenie hierarchicznego charakteru Służby Więziennej z bardziej partycypacyjnym stylem kierowania, przeciwdziałanie stresowi i wypaleniu zawodowemu funkcjonariuszy, zapewnienie skutecznej komunikacji wewnętrznej, reagowanie na zdarzenia nadzwyczajne, ograniczanie ryzyka korupcji i przemytu substancji niedozwolonych oraz modernizacja infrastruktury penitencjarnej. Istotnym wyzwaniem pozostaje również dostosowanie rozwiązań menedżerskich wywodzących się z sektora prywatnego do specyfiki prawnej i społecznej jednostek penitencjarnych. Z analizy wynika, że skuteczne zarządzanie zakładem karnym wymaga łączenia sprawności organizacyjnej i bezpieczeństwa z zarządzaniem opartym na zaufaniu oraz rozwijaniu kompetencji personelu. Koncepcje menedżerskie mogą wspierać funkcjonowanie jednostek penitencjarnych, jednak powinny uzupełniać, a nie zastępować rozwiązania wynikające ze szczególnej funkcji publicznej i prawnej zakładu karnego.
Pobrania
Bibliografia
Janus A. (2023), Menedżeryzm a nowoczesne zarządzanie jednostką penitencjarną – spojrzenie na zarządzanie Zakładem Karnym w Łowiczu, „The Prison Systems Review”, nr 119, s. 123–141.
Krynicka H. (2006), Koncepcja nowego zarządzania w sektorze publicznym (New Public Management), http://bibliotekacyfrowa.pl/Content/34636/PDF/014.pdf [dostęp: 13.04.2026].
Nawój-Śleszyńska A. (2025), Realizacja celów wykonywania kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego, „Probacja”, nr 1, s. 71–102, https://doi.org/10.5604/01.3001.0055.0601
Pomiankiewicz J. (2021), Podstawy zarządzania organizacją – specyfika więziennictwa (wybrane zagadnienia), [w:] M. Strzelec, W. Kołodziejczyk (red.), Zarządzanie dynamiczne w Służbie Więziennej – podręcznik refleksyjnej praktyki, Warszawa: Wydawnictwo DiG, s. 30–31.
Program reform „Nowoczesne Więziennictwo” (2022), https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/program-reform-nowoczesne-wieziennictwo [dostęp: 24.04.2026].
Skuza S., Modzelewska A., Kotowska J. (2021), Zarządzanie w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej – wyniki badań pilotażowych, „Resocjalizacja Polska”, nr 21, s. 285–311, https://doi.org/10.22432/pjsr.2021.21.17
Szewczyk M. (2021), Czy kara może motywować? Wybrane aspekty systemu motywacji pozapłacowej w Służbie Więziennej, [w:] M. Strzelec, W. Kołodziejczyk (red.), Zarządzanie dynamiczne w Służbie Więziennej – podręcznik refleksyjnej praktyki, Warszawa: Wydawnictwo DiG, s. 45–51.
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 911).
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.