Bariery i determinanty korzystania z roweru publicznego w mieście – studium pilotażowe na przykładzie Łodzi z uwzględnieniem teorii TPB
DOI:
https://doi.org/10.25312/ziwgib.865Słowa kluczowe:
rower publiczny, mobilność miejska, teoria planowanego zachowania, zarządzanie publiczneAbstrakt
Systemy rowerów publicznych stanowią istotny element zrównoważonej mobilności miejskiej, jednak ich skuteczność zależy nie tylko od infrastruktury, lecz także od uwarunkowań organizacyjnych, społecznych i behawioralnych użytkowników. Celem artykułu jest identyfikacja barier oraz determinant korzystania z systemu Łódzkiego Roweru Publicznego, ze szczególnym uwzględnieniem możliwości interpretacji uzyskanych wyników badań w ramach teorii planowanego zachowania (ang. Theory of Planned Behavior).
Badanie miało charakter pilotażowy i zostało przeprowadzone wśród studentów kierunku logistyka, natomiast analiza danych miała charakter ilościowy i opisowy. Wyniki wskazują na relatywnie niski poziom wykorzystania systemu roweru publicznego mimo wysokiego potencjału badanej grupy jako użytkowników tej formy mobilności. Zidentyfikowano bariery o charakterze zarówno infrastrukturalnym, jak i organizacyjnym oraz społecznym.
W dyskusji na temat wyników wykazano, że teoria planowanego zachowania stanowi użyteczne narzędzie porządkujące analizę czynników wpływających na decyzje studentów o korzystaniu z systemu. Na podstawie uzyskanych wyników sformułowano rekomendacje, które mogą zostać wykorzystane przy projektowaniu i zarządzaniu systemami roweru publicznego w miastach.
Pobrania
Bibliografia
Ajzen I. (1991), The theory of planned behavior, „Organizational Behavior and Human Decision Processes”, vol. 50(2), s. 179–211. DOI: https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
Bamberg S., Ajzen I., Schmidt P. (2003), Choice of travel mode in the theory of planned behavior: The roles of past behavior, habit, and reasoned action, „Basic and Applied Social Psychology”, vol. 25(3), s. 175–187. DOI: https://doi.org/10.1207/S15324834BASP2503_01
Bicycling in Leipzig (b.r.), https://english.leipzig.de/environment-and-transport/getting-around-in-leipzig/bicycling-in-leipzig [dostęp: 10.01.2026].
Cyclocity Vilnius (2025), https://www.cyclocity.lt/lt/home [dostęp: 10.01.2026].
Das Rad darf mit den Öffis mit! (2025), https://www.mdv.de/magazin/das-rad-darf-mit-den-oeffis-mit [dostęp: 10.01.2026].
De Silva M.M., Baddewela S.P.K., Sivakumar T. (2025), Promoting sustainable mobility by addressing inequities in electric bike-sharing systems, „Journal of South Asian Logistics and Transport”, vol. 5(1), s. 117–135. DOI: https://doi.org/10.4038/jsalt.v5i1.100
Fishman E., Washington S., Haworth N. (2013), Bike share: A synthesis of the literature, „Transport Reviews”, vol. 33(2), s. 148–165. DOI: https://doi.org/10.1080/01441647.2013.775612
Gumasing M.J.J. (2025), Exploring factors influencing e-bike adoption among Filipino commuters, https://www.mdpi.com/2032-6653/16/2/113 [dostęp: 10.01.2026]. DOI: https://doi.org/10.3390/wevj16020113
Guo T., Ma C., Wang Y., Liu L. (2025), Psychological factors associated with helmet use and cycling choice, „Transportation Research Record”, vol. 2679(9), s. 533–545. DOI: https://doi.org/10.1177/03611981251338708
JCDecaux Lithuania (b.r.), https://www.jcdecaux.lt/en [dostęp: 10.01.2026].
LeipzigMOVE. Sharing functions (b.r.), https://leipzig-move.de/en/sharing-funktionen/ [dostęp: 10.01.2026].
Li Q., Qin Y., Xu W. (2025), Is there a link between city characteristics and shared e-bike utilisation? Evidence from China?, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2210670724008291 [dostęp: 10.01.2026]. DOI: https://doi.org/10.1016/j.scs.2024.106008
Li Y., Li J., Yu Z., Li S., Li A. (2025), Exploring the relationship between the built environment and bike-sharing usage as a feeder mode across different metro station types in Shenzhen, „Land”, vol. 14(6), s. 1291. DOI: https://doi.org/10.3390/land14061291
Nextbike (b.r.), https://www.nextbike.net/ [dostęp: 10.01.2026].
Nextbike GmbH (b.r.), https://www.nextbike.de/en/ [dostęp: 10.01.2026].
Nikitas A. (2019), How to save bike-sharing: An evidence-based survival toolkit for policy-makers and mobility providers, https://doi.org/10.3390/su11113206 [dostęp: 10.01.2026]. DOI: https://doi.org/10.3390/su11113206
Park J., Namkung O.S., Ko J. (2023), Changes in public bike usage after the COVID-19 outbreak: A survey of Seoul public bike sharing users, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S221067072300327X?via%3Dihub [dostęp: 10.01.2026]. DOI: https://doi.org/10.2139/ssrn.4196523
Ricci M. (2015), Bike sharing: A review of evidence on impacts and processes of implementation and operation, „Research in Transportation Business & Management”, vol. 15, s. 28–38. DOI: https://doi.org/10.1016/j.rtbm.2015.03.003
Tang F., Wang L., Zhang L., Wang Y., Gao H., Xu W., Shen Y. (2025), The relationship between urban perceptions and bike-sharing equity in 15-minute metro station catchments: A Shenzhen case study, https://doi.org/10.3390/buildings15213874 [dostęp: 10.01.2026]. DOI: https://doi.org/10.3390/buildings15213874
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
