Problematyka eksploatacji pojazdów nisko i zero emisyjnych w transporcie publicznym
DOI:
https://doi.org/10.25312/ziwgib.886Słowa kluczowe:
pojazdy niskoemisyjne, pojazdy zeroemisyjne, ekologia, rynek motoryzacyjny, transport publicznyAbstrakt
Celem artykułu jest ocena uwarunkowań oraz efektywności eksploatacji pojazdów nisko- i zeroemisyjnych w systemach transportu publicznego ze szczególnym uwzględnieniem ich implikacji technologicznych, ekonomicznych i organizacyjnych. Opracowanie ma charakter analityczno-przeglądowy i opiera się na analizie regulacji prawnych, danych branżowych oraz dostępnych wyników badań dotyczących funkcjonowania nowoczesnych napędów w transporcie zbiorowym.
Wyniki analizy wskazują, że wdrażanie autobusów elektrycznych, wodorowych i hybrydowych wiąże się z istotnymi wyzwaniami infrastrukturalnymi i operacyjnymi, obejmującymi między innymi zapewnienie odpowiedniej infrastruktury ładowania i tankowania, dostępności mocy przyłączeniowych oraz dostosowanie organizacji pracy zajezdni i rozkładów jazdy. Jednocześnie stwierdzono, że całkowity koszt cyklu życia (TCO) tych pojazdów, mimo wyższych nakładów inwestycyjnych, może być konkurencyjny względem pojazdów konwencjonalnych dzięki niższym kosztom energii i utrzymania oraz efektom środowiskowym, takim jak redukcja emisji zanieczyszczeń i hałasu.
Wnioski z przeprowadzonej analizy wskazują, że skuteczna transformacja taboru transportu publicznego wymaga zintegrowanego podejścia uwzględniającego rozwój infrastruktury, stabilne ramy regulacyjne oraz optymalizację procesów eksploatacyjnych, co warunkuje osiągnięcie zarówno efektywności ekonomicznej, jak i celów środowiskowych.
Pobrania
Bibliografia
Audytel. Analiza kosztów i korzyści związanych z wykorzystaniem autobusów zeroemisyjnych dla gminy Olsztyn (2021), https://olsztyn.eu/fileadmin/energia/AKK/2021/20210930_AKK_Olsztyn_wersja_po_II_turze_uwag_na_konsultacje.pdf [dostęp: 25.02.2026].
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1161 z dnia 20 czerwca 2019 r. zmieniająca dyrektywę 2009/33/WE w sprawie promowania ekologicznie czystych i energooszczędnych pojazdów transportu drogowego, PE/57/2019/REV/2.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/94/UE z dnia 22 października 2014 r. w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych, PE-CONS79/2/14 REV 2.
Gis M. (2017), Przegląd napędów i paliw stosowanych w autobusach miejskich, „Transport Samochodowy”, z. 1, s. 65–84.
Glinka T., Fice M., Setlak R. (2006), Hybrydowy napęd pojazdu miejskiego, „Zeszyty Problemowe – Maszyny Elektryczne”, nr 75, s. 95–100.
Janczewski J., Janczewska D. (2022), Zrównoważona mobilność miejska – dobre praktyki, „Zarządzanie Innowacyjne w Gospodarce i Biznesie”, nr 33(2), s. 165–196.
Król E., Flekiewicz M. (1997), Gaz ziemny jako paliwo do napędu pojazdów samochodowych – doświadczenia i perspektywy, „Nafta – Gaz”, nr 7–8, s. 327–331.
Kujda P., Pawlak K. (2020), Ekologiczne rozwiązania zrównoważonego transportu publicznego – niskoemisyjność i bezemisyjność środków komunikacji miejskiej, „Journal of TransLogistics”, vol. 16, s. 67–78.
Merkisz J., Pielecha J., Gis W., Gis M., Jasiński R. (2015), Ocena porównawcza emisji zanieczyszczeń spalin autobusów: zasilanego CNG i olejem napędowym, „Combustion Engines”, vol. 54(3), s. 775–781.
Odbiór stacji ładowania pojazdów elektrycznych krok po kroku (2019), Warszawa: Polskie Stowarzyszenie Nowej Mobilności.
Pełna gama zelektryfikowanych autobusów miejskich i najnowszy autokar Volvo na Warsaw Bus Expo (2019), https://www.volvobuses.com/pl/news/2019/march/pe_na-gama-zelektryfikowanych-autobusow-miejskich-.html [dostęp: 25.02.2026].
Rącka I., Szczupak L. (2025), Zrównoważony rozwój transportu zbiorowego w średnich miastach w Polsce: stan obecny, wyzwania i plany na przyszłość, „Studia Miejskie”, vol. 49, s. 59–71.
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1804 z dnia 13 września 2023 r. w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych i uchylenia dyrektywy 2014/94/UE (Tekst mający znaczenie dla EOG), Dz.U. UE L 234, 22.9.2023.
Rusak Z. (2010), Rodzina hybrydowych autobusów z Bolechowa powiększa się, „Autobusy: technika, eksploatacja, systemy transportowe”, R. 11, nr 4, s. 18–23.
Rusak Z. (2018), Mercedes-Benz Citaro C2 Light Hybrid: Autobus roku 2019, „Autobusy: technika, eksploatacja, systemy transportowe”, R. 19, nr 10, s. 12–19.
Shell LNG Outlook 2024 (2004), https://www.shell.com/what-we-do/oil-and-natural-gas/liquefied-natural-gas-lng/lng-outlook-2024.html [dostęp: 28.04.2026].
Stacje wodorowe w Polsce (2026), http://gashd.eu/wodor-h2/stacje-wodorowe-w-polsce/ [dostęp: 25.02.2026].
Targowski F., Wójtowicz S., Sochacki T. (2025), Transport i mobilność w ujęciu historycznym i współczesnym, [w:] G. Tchorek, M. Kołtuniak (red.), Wybrane aspekty transformacji klimatycznej i energetycznej, Warszawa: Sekcja Wydawnicza Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, s. 73–91.
Wojewoda P. (2012), Metodyka doboru silnika spalinowego do wybranej konfiguracji napędu hybrydowego autobusu miejskiego, Rozprawa doktorska, Rzeszów: Politechnika Rzeszowska.
Wolański M. (2023), Analiza rozwoju zeroemisyjnego, zbiorowego transportu drogowego (autobusy, trolejbusy, tramwaje) w Polsce wraz z rekomendacjami działań legislacyjnych i pozalegislacyjnych dla administracji publicznej i samorządowej, które będą dostosowane do krajowych warunków ekonomiczno-społecznych, https://zpp.pl/storage/library/2024-08/de94151f1c57314de4aac513d478eb63.pdf [dostęp: 23.04.2026].
Wolański W. (2012), LNG – ekologiczne paliwo w autobusach marki Solbus, https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-LODC-0003-0020/c/wolanski_LNG_ss_1_2012.pdf [dostęp: 25.02.2026].
Wołoszyn R. (2012), Technologia redukcji spalin Euro 6 dla autobusów: rozwiązania na przykładzie silników firmy MAN, „Autobusy: technika, eksploatacja, systemy transportowe”, R. 13, nr 10, s. 22–26.
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.