Paradygmat bezpieczeństwa w logistyce ogniw litowych i sodowych. Analiza porównawcza ryzyka thermal runaway, ewolucja przepisów ADR i rekomendacje operacyjne
DOI:
https://doi.org/10.25312/ziwgib.866Słowa kluczowe:
baterie litowo-jonowe, baterie sodowo-jonowe, umowa ADR, ucieczka termicznaAbstrakt
Celem artykułu jest ocena adekwatności obecnych regulacji transportowych (ADR) wobec specyfiki zagrożeń stwarzanych przez technologie litowo-jonowe (LIB) i sodowo-jonowe (SIB) oraz sformułowanie nowych standardów bezpieczeństwa w drogowym przewozie towarów niebezpiecznych. Zastosowano metodykę opartą na krytycznym przeglądzie literatury z zakresu inżynierii pożarowej i chemii materiałów, analizie studiów przypadków incydentów transportowych oraz analizie formalno-prawnej międzynarodowych przepisów przewozowych. Badania wykazały, że technologia SIB nie eliminuje ryzyka ucieczki termicznej (thermal runaway). Mimo możliwości transportu w stanie głębokiego rozładowania (0 V), ogniwa sodowe charakteryzują się szybszą inicjacją procesu samonagrzewania oraz emisją toksycznych gazów (SO2). Ustalono również, że obecne, opierające się na klasyfikacji opakowań wymogi ADR oraz tradycyjne metody gaśnicze są niewystarczające wobec autokatalitycznego charakteru pożarów baterii. W odpowiedzi na zidentyfikowane luki regulacyjne zaproponowano zintegrowany model bezpieczeństwa operacyjnego. Obejmuje on prewencję (obligatoryjna weryfikacja SoC < 30% oraz bezwzględny zakaz wspólnego transportu baterii z materiałami wybuchowymi podklasy 1.4S), monitoring (detekcja gazów typu off-gas) oraz interwencję (taktyka Flood & Cool). Zmiana paradygmatu bezpieczeństwa z biernej oceny opakowania na proaktywną kontrolę stanu energetycznego ładunku jest niezbędna dla skutecznej mitygacji ryzyka.
Pobrania
Bibliografia
ADR – Oświadczenie rządowe z dnia 6 marca 2025 r. w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B do Umowy dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 891).
Battery Guidance Document Transport of Lithium Metal, Lithium Ion and Sodium Ion Batteries Revised for the 2025 Regulations (2025), IATA, https://www.iata.org/contentassets/05e6d8742b0047259bf3a700bc9d42b9/lithium-battery-guidance-document.pdf [accessed: 23.01.2025].
Bhutia P., Grugeon S., Bertrand J., Binotto G., Bordes A., Mejdoubi A., Laruelle S., Marlair G. (2024), Fire hazards of carbonate-based electrolytes for sodium-ion batteries: What changes from lithium-ion batteries?, “Journal of Power Sources”, vol. 622, pp. 1–24. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jpowsour.2024.235234
Boozula A., Bagheri K., Lampuse R., Shah S., Thakkar J. (2025), Review of thermal runaway risks in Na‑ion and Li‑ion batteries: safety improvement suggestions for Na‑ion batteries, “Journal of Engineering and Applied Science”, vol. 72, article number 106. DOI: https://doi.org/10.1186/s44147-025-00668-y
Butler G. (2025), Power bank likely caused S Korea plane fire – investigators, https://www.bbc.com/news/articles/cj3n25rdr3lo [accessed: 23.01.2026].
Cargo ship carrying new vehicles to Mexico sinks in the North Pacific weeks after catching fire (2025), https://edition.cnn.com/2025/06/24/us/morning-midas-ship-sinks-northern-pacific [accessed: 23.01.2026].
Degen F., Mitterfellner M., Kampker A. (2025), Comparative life cycle assessment of lithium-ion, sodium-ion, and solid-state battery cells for electric vehicles, “Journal of Industrial Ecology” vol. 29, pp. 113–128. DOI: https://doi.org/10.1111/jiec.13594
Farhan M., Naeem R., Shoaib H., Irshad A., Ismail M., Rabia, Ramzam R., Hamza M., Munir F. (2025), Comprehensive Review of Emerging Lithium and Sodium-Ion Electrochemical Systems for Advanced Energy Storage Applications, “Scholars Journal of Physics, Mathematics and Statistics”, vol. 12(5), pp. 188–198. DOI: https://doi.org/10.36347/sjpms.2025.v12i05.005
Hand M. (2025), Burnt out Morning Midas sinks in North Pacific, https://www.seatrade-maritime.com/accidents/burnt-out-morning-midas-sinks-in-north-pacific [accessed: 23.01.2026].
Hogan L. (2025), Power bank blamed for South Korean plane fire, airlines tighten safety regulations, https://www.abc.net.au/news/2025-03-18/airlines-change-rules-after-south-korean-plane-fire-battery-pack/105063388 [accessed: 23.01.2026].
Howard G. (2025), Wrong belt hooks led to $3.8m lithium battery fire, https://www.seatrade-maritime.com/accidents/wrong-belt-hooks-led-to-3-8m-lithium-battery-fire [accessed: 23.01.2025].
Hua Z. (2023), Comparative study of commercialized sodium-ion batteries and lithium-ion batteries, “Applied and Computational Engineering”, vol. 26(1), pp. 233–39. DOI: https://doi.org/10.54254/2755-2721/26/20230838
Kamble A., Walvekar A. (2023), A Review Paper on Comparison of Lithium and Sodium Ion Batteries for Electric Vehicle, “International Journal of Scientific Research in Engineering and Management (IJSREM)”, vol. 7, issue 6, pp. 1–4.
Kociemba D. (2025), Managing battery risks in urban micromobility: ensuring compliance with the ADR Agreement in shared e-bike operations, “Zarządzanie Innowacyjne w Gospodarce i Biznesie”, nr 2(41), pp. 117–133. DOI: https://doi.org/10.25312/ziwgib.832
Li Z., Cheng Z., Yu Y., Wang J., Wang L., Mei W., Wang Q (2025), Thermal runaway comparison and assessment between sodium-ion and lithium-ion batteries, “Process Safety and Environmental Protection”, vol. 193, pp. 842–855. DOI: https://doi.org/10.1016/j.psep.2024.11.118
Lithium-ion Battery Fires aboard Cargo Vessel Genius Star XI (2025), https://www.ntsb.gov/investigations/Pages/DCA24FM013.aspx [accessed: 23.01.2025].
Maloney T. (2014), Extinguishment of Lithium-Ion and Lithium-Metal Battery Fires, Springfield: U.S. Department of Transportation, Federal Aviation Administration pp. 1-14.
Mrozik W., McDonald J., Shuttleworth E., Dickman N., Christensen P., Gaya C., Marlair G. (2026), Performance of Extinguishing Agents against Lithium-Ion Battery Fires, “Fire Technology”, vol. 62, article number 3. DOI: https://doi.org/10.1007/s10694-025-01831-w
Pożar kontenera z akumulatorami w Trzebini (2024), https://www.gov.pl/web/kppsp-chrzanow/pozar-kontenera-z-akumulatorami [accessed: 23.01.2026].
Rehm M., Fischer A., Gomez M., Schütte M., Sauer D., Jossen A. (2025), Comparing the electrical performance of commercial sodium-ion and lithium-iron-phosphate batteries, “Journal of Power Sources”, vol. 633, pp. 1–16. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jpowsour.2025.236290
Pobrania
Opublikowane
Oświadczenie o dostępności danych
N/d
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
