Rocznik Filozoficzno-Społeczny „Civitas Hominibus” (ISSN 1896-1819, eISSN 2391-5145) wydawany jest przez Akademię Humanistyczno-Ekonomiczną w Łodzi od 2006 roku. Poświęcony zagadnieniom obywatelstwa i funkcjonowaniu społeczeństwa w różnych aspektach, podejmowanym w ramach nauk o polityce, filozofii, antropologii kultury czy socjologii, ale także nauk pokrewnych. Rocznik ma zasięg ogólnopolski i jest recenzowany. Redakcja czasopisma kieruje się zasadami etyki wydawniczej wg diagramów COPE (Committee on Publication Ethics).
Wydawnictwo Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi, Polska
Zarządzanie w procesach globalizacyjnych na przykładzie Chin
Artykuł pokazuje proces globalizacji obecny już w każdym kontekście życia. W związku z tym wielkie mocarstwa światowe rozpoczęły rywalizację między sobą, aby osiągnąć miano czołowego lidera gospodarki światowej. W tę walkę włączyły się również Chiny, które starają się zostać symbolem sukcesu i decydować o losach świata.
Prawa autorskie (c) 2022 Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Między wolnością wyboru a przymusem ekonomicznym – system emerytalny wobec wyzwań narastającego obciążenia demograficznego
Zachodzące w Polsce od początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku zmiany demograficzne, związane między innymi z wydłużaniem się średniej długości życia i jednoczesnym spadkiem dzietności, prowadzą do gwałtownego wzrostu wskaźnika obciążenia demograficznego. Uwidoczniły one proces coraz szybszego starzenia się społeczeństwa, zjawiska będącego poważnym problemem nie tylko stricte demograficznym, ale i społeczno-ekonomicznym, prowadzącego do stałego zwiększenia wydatków publicznych i zmian zasad funkcjonowania systemów emerytalnych, zwłaszcza obniżania wysokości świadczeń i podnoszenia wieku emerytalnego. Wzrost odsetka osób starszych w populacji winien skłaniać do podjęcia działań zaradczych, mających na celu zniwelowanie choćby części tych negatywnych skutków. W artykule wskazano na istotne powiązania przemian demograficznych z pogarszającą się sytuacją systemu emerytalnego oraz podkreślono, iż jego reformy, nie zawsze znajdujące szerokie poparcie społeczne, stają się warunkiem realizacji jednej z ważniejszych zasad zrównoważonego rozwoju społeczno-ekonomicznego, czyli sprawiedliwości międzypokoleniowej. Głównym celem artykułu jest wskazanie najważniejszych oddziaływań kryzysu demograficznego na zmiany sytuacji społeczno-ekonomicznej kraju na przykładzie systemu emerytalnego oraz przedstawienie wybranych rozwiązań w celu lepszego przystosowania się do nowego porządku demograficznego. Uwagę skoncentrowano na konieczności zwiększania aktywności zawodowej ludności w wieku senioralnym, której potencjał jest wykorzystywany w niewystarczającym stopniu. Ze względu na złożoność i obszerność problemu artykuł obejmuje jedynie pewien zarys poruszanych tu kwestii.
Tabu, stereotypy, konflikty społeczne, religia w perspektywie obecności motywów LGBT w kinie współczesnym po rewolucji obyczajowej Stonewall z 1969 roku
Kultura współczesna ma wyjątkową zdolność interferencji z otaczającą nas rzeczywistością, reaguje z tym wszystkim, co trudno wyjaśnić za pomocą „utartych definicji”. Film stał się potężnym nośnikiem informacyjnym, pozwalającym dotrzeć do często zamkniętych obszarów wrażliwości i prowadzić dialog na zupełnie innym poziomie. Artykuł poddaje rozbudowanej analizie zjawisko obecności motywów LGBT w kinie współczesnym po rewolucji obyczajowej Stonewall z 1969 roku. Obserwując, jak na przestrzeni lat zmienia się dyskurs społeczno-polityczny względem wspomnianej grupy, zauważamy wielką rolę kultury, w szczególności kinematografii w procesie przełamywania lęku i pielęgnowanych latami uprzedzeń. Przez lata popularny był pogląd opisany przez Yukimo Mishima w Złotej Pagodzie w odniesieniu do społeczności LGBT: „Ponieważ moim jedynym powodem do dumy był fakt, że ludzie mnie nie rozumieją, nigdy nie czułem potrzeby, by próbować innym wytłumaczyć, co czuję. Myślałem, że los odmówił mi zdolności widzenia tego, co widzieli inni” (s. 31). Odważne wyłamanie się z „konwenansów” społecznych podejmowane przez kolejnych reżyserów filmowych sprawiło, że możliwe stało się wyznaczanie nowych kierunków w kulturze, które jednoznacznie udowadniały, że to nie „los odmówił mi/nam zdolności widzenia tego, co widzieli inni”, a obecny w ludziach lęk, przed wyjściem poza to, co obecnie nazywamy strefą komfortu.
Bóg jest jeden, tak jak Miłość jest jedna, a On sam jest Miłością. Ekumeniczny język XXI wieku jest próbą opisania postępów, jakie mają miejsce na ścieżce ku budowaniu kościoła Jednego Boga.
„Niemy krzyk” ujgurskiej mniejszości – prawa człowieka w Chińskiej Republice Ludowej
Przestrzeganie praw człowieka w Chińskiej Republice Ludowej budzi wiele kontrowersji, od wielu lat w debacie publicznej pojawiają się doniesienia o łamaniu praw mniejszości etnicznych, w szczególności ujgurskiej. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest konflikt ujgursko-chiński, który stał się jednym z czynników nasilonej represji wobec omawianej mniejszości. W konsekwencji obecna sytuacja Ujgurów w Xinjiangu wywołuje konsternację wśród społeczności międzynarodowej, która szuka potwierdzenia swoich obaw dotyczących znamion ludobójstwa za pomocą prawa międzynarodowego.
Rzymski Statut Międzynarodowego Trybunału Karnego
Obywatelstwo i różnica seksualna: aborcja w Irlandii Północnej
Aborcja została zalegalizowana w Zjednoczonym Królestwie w 1967 roku. Jednak to prawo do autonomii cielesnej nie objęło obywateli Zjednoczonego Królestwa zamieszkujących Irlandię Północną. Dopiero w 2019 roku aborcja została zdekryminalizowana w Irlandii Północnej. Patrząc na koncepcję obywatelstwa z perspektywy feministycznej, niniejszy artykuł stawia pytanie, czy mieszkańcy Irlandii Północnej są tylko częściowymi obywatelami Zjednoczonego Królestwa ze względu na brak prawa do aborcji.
Prawa autorskie (c) 2023 Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Tożsamość jako zjawisko samostanowienia jednostki w oparciu o teorię queer studies
Tożsamość dotyczy z jednej strony sposobu, w jaki jednostka uważa i konstruuje siebie jako członka określonych grup społecznych: narodu, klasy społecznej, poziomu kulturowego, etniczności, płci, zawodu, z drugiej jednak strony – sposobu, w jaki normy tych grup sprawiają, że każda jednostka myśli, zachowuje się, zajmuje pozycję i odnosi się do siebie, do innych, do grupy, do której należy, i do grup zewnętrznych rozumianych, postrzeganych i klasyfikowanych jako inność. Podążając za tezami Michela Foucaulta, Jacques’a Derridy i Julii Kristevej, teoria queer kwestionuje naturalność tożsamości płciowej, tożsamości seksualnej i aktów seksualnych każdej jednostki, twierdząc, że są one w całości lub częściowo skonstruowane społecznie, a zatem jednostek nie można opisać za pomocą ogólnych terminów, takich jak heteroseksualny czy kobieta. Teoria queer podważa więc powszechną praktykę dzielenia opisu osoby tak, by „pasowała” do jednej lub kilku konkretnych, zdefiniowanych kategorii.
Kompetencje naczelnych organów kierowania obronnością Rzeczypospolitej Polskiej
Prawa, obowiązki i funkcje poszczególnych organów państwa w zakresie bezpieczeństwa i obronności zależą od wielu uwarunkowań. W Polsce w procesie kreowania, budowania oraz kształtowania bezpieczeństwa, określanym narodowym, biorą udział liczne organy. Kluczowymi uczestnikami tego procesu są organy konstytucyjne, do których należą organy władzy wykonawczej – Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, oraz organy władzy wykonawczej – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Rada Ministrów, Prezes Rady Ministrów, minister właściwy do spraw obrony narodowej i minister właściwy do spraw wewnętrznych. Autorka przybliżyła kluczowe kompetencje naczelnych organów kierowania obronnością RP.
Prawa autorskie (c) 2021 Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Zarządzanie różnorodnością w strukturach instytucji Unii Europejskiej
W strukturach Unii Europejskiej zatrudniona jest ogromna liczba osób pochodzących z różnych zakątków Europy. Na skutek tego od wielu lat wdrażane jest zarządzanie różnorodnością, aby stworzyć idealne warunki dla pracowników różniących się pochodzeniem, rasą, kulturą czy wyznaniem. Skala tego procesu jest ogromna i można uznać ją za pewien ewenement w skali światowej. Unia Europejska jest jedyna w swoim rodzaju jako organizacja, ale także jako pracodawca. Celem pracy jest dokładna analiza zatrudnienia w strukturach instytucji Unii Europejskiej oraz ustalenie, czy zarządzanie różnorodnością skutecznie sprawdza się w tym multikulturowym środowisku
Pielęgnowanie zachowań organizacyjnych w firmach wielokulturowych
Organizacje zaczęły traktować swoich pracowników jako źródło przewagi konkurencyjnej na rynku. Dostrzegły one różne problemy, jakie może napotkać kierownictwo i pracownicy, i rozpoczęli pracę nad rozwiązaniami, które mogą przynieść korzyści zarówno firmie, jak i pracownikom. Zarządzanie różnicami kulturowymi w korporacjach może być wyzwaniem. Choć może się to wydawać łatwe, uznanie wielokulturowych różnic w firmie, aby pracownicy czuli się doceniani i mieli większą siłę woli do podejmowania nowych, ambitnych zadań, jest zadaniem wymagającym i złożonym.
Muzetyka – drgająca fala wolności między utopią a katastrofą
Autorka przedstawia fakty kulturowe w rozwoju muzyki współczesnej oraz udział sztucznej inteligencji w tworzeniu, współtworzeniu i wykonywaniu muzyki. Brochocka dostrzega paralelę między szybko narastającą dysproporcją wiedzy i umiejętności przechylającą się w stronę komputerów i elektroniki. Ludzie w cieniu wizji i przyjemności zdają się coraz bardziej zapominać o trudach zdobywania wiedzy. Artykuł przypomina problemy techniczne i filozoficzne, zalety i zagrożenia związane z obecnym stanem teorii i praktyki muzycznej. Kraina muzetyki to fantastyczne narzędzie do wizualizacji i zagłębiania się w zawiły świat dźwięków słyszanych w danej chwili lub uchwyconych do późniejszego doświadczenia.
Recenzja książki S. Sierakowski, P. Sadura, Społeczeństwo populistów, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2023, ss. 268
Niniejszy artykuł to recenzja książki i S. Sierakowskiego oraz P. Sadury - "Społeczeństwo populistów".
TANIEC I FANTOM LADY…? Artystka i taniec. Kilka uwag na marginesie dokumentu Siedem kobiet w różnym wieku (1978) Krzysztofa Kieślowskiego
Tematem tekstu jest spojrzenie „powidokowe” na ciało kobiety i taniec jako na znak, schemat, wzorzec. W tym ujęciu biografia kobiety-baletnicy staje się jednym z wielu (choć obecnie nie najczęściej przywoływanych) utrwalonych wzorców linii życia kobiet-artystek. Przykładem jest film dokumentalny o „cyklu życia” baletnic Siedem kobiet w różnym wieku Krzysztofa Kieślowskiego z 1978 roku. Celem jest odpowiedź na pytanie, czy wskazany wzorzec cyklu kobiecej egzystencji może spełniać funkcję paraboli, czy pars pro toto schematów wyobrażeniowych, które ciągle funkcjonują w kulturze współczesnej. Przyjęta perspektywa skłania się więc ku interdyscyplinarności i otwartości na różne konteksty. Pozwala też poniekąd przyjrzeć się szerszym zagadnieniom, takim jak: wzorce kobiecości w debacie publicznej, „polityka ciała” versus tekst kultury. Metodologia: komunikatologia z elementami analizy filmoznawczej.
Siedem kobiet w różnym wieku (1978) Krzysztofa Kieślowskiego
Działalność notariuszy w czasie wojny: doświadczenia ukraińskie
W czasie wojny notariusze stają przed szeregiem złożonych wyzwań prawnych i organizacyjnych, które wymagają dostosowania tradycyjnych procedur i podejść do zmienionych warunków wojennych. Niniejszy artykuł koncentruje się na zapewnieniu dostępności ochrony notarialnej w czasie wojny oraz potrzebie opracowania ram prawnych dla regulacyjnej odpowiedzi na wyzwania, które wymagają nowych podejść i rozwiązań. Omówiono w nim kwestie dostępu do usług notarialnych i zachowania poufności dokumentów w czasie wojny i konfliktów zbrojnych. Autorka w szczególności analizuje trudności napotykane przez notariuszy w zabezpieczaniu dokumentów, a także kwestie bezpieczeństwa notariusza i jego klientów. Przytacza także praktykę egzekwowania prawa i zmiany w ramach regulacyjnych w dziedzinie notariatu podczas operacji wojskowych w Ukrainie. Autorka analizuje również prawo personelu wojskowego, szeregowych i wyższych oficerów obrony cywilnej, pracowników obiektów infrastruktury krytycznej, urzędników służby cywilnej, samorządowców i funkcjonariuszy policji do osobistego zamówienia na mocy obowiązującego ustawodawstwa ukraińskiego, które jest ważnym narzędziem ich ochrony socjalnej i wsparcia. Niniejszy artykuł koncentruje się na doświadczeniach ukraińskich, ale wiedza zdobyta w trakcie analizy może być przydatna dla innych krajów borykających się z podobnymi problemami. Opracowanie odzwierciedla aktualność i wagę problemu zapewnienia funkcjonowania notariatu w czasie wojny oraz wskazuje sposoby sprostania tym złożonym wyzwaniom.
Prawa autorskie (c) 2024 Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Imigracja jako czynnik przyspieszający transformacje społeczne: przypadek Portugalii
Artykuł prezentuje ważną i szybko zachodzącą transformację, której obecnie doświadcza portugalskie społeczeństwo. W ostatnich latach odnotowano wysoki poziom liczby migrantów, który wydaje się znaczącą falą w kraju, który wcześniej czegoś takiego nie doświadczył. Owa fala stanowi zarazem szansę w kontekście potrzeb siły roboczej w różnych sektorach gospodarki oraz zrównoważenia demograficznego. Tradycyjnie uznawana za otwartą społeczność portugalska miała przychylne podejście do integracji. Jednak obecny moment jest kluczowy i testowy – potwierdzi bowiem (lub nie) taki profil rdzennych mieszkańców. Autor w artykule analizuje główne dane i trendy transformacji, omawia postrzeganie migracji przez obywateli Portugalii w porównaniu z sytuacją innych społeczeństw europejskich oraz wskazuje trudności, które już się pojawiają, a także wskazuje rolę polityk publicznych w tej materii.
Kryzys opieki ze względu na płeć w Wielkiej Brytanii przez pryzmat wpływu polityki imigracyjnej na pracowników migrujących
Sektor opieki społecznej w Wielkiej Brytanii zmaga się z poważnym kryzysem spowodowanym brakiem odpowiedniego finansowania i planowania rosnących potrzeb w zakresie opieki przez kolejne rządy. Kryzys ten ma głębokie i szeroko zakrojone konsekwencje, nieproporcjonalnie wpływając na kobiety, które stanowią większość zarówno pracowników opieki, jak i populacji potrzebującej usług opiekuńczych. Polityka imigracyjna odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu dynamiki sektora opieki społecznej, a migranci stanowią znaczące 16% siły roboczej. Polityka ta jest nierozerwalnie związana z szerszym globalnym kryzysem opieki, zaostrzając istniejące wyzwania i nierówności, które nieproporcjonalnie oddziałują na życie kobiet w różnych krajach. Co więcej, brytyjskie środki „wrogiego środowiska” wymierzone w nielegalnych migrantów stworzyły dodatkowe słabości i bariery dla migrantek, w tym tych o legalnym statusie pracujących w sektorze opieki.
Wojna w feministycznym obrazie stosunków międzynarodowych. Casus migracji kobiet, dzieci i osób starszych z Ukrainy do Polski w wyniku napaści Rosji na Ukrainę w 2022 roku
Artykuł poddaje analizie zmianę zachodzącą na przestrzeni lat w postrzeganiu zjawiska wojny w stosunkach międzynarodowych. W szczególności skupia się na teorii feministycznej w nauce o stosunkach międzynarodowych. Jako przykład została omówiona migracja kobiet, dzieci oraz osób starszych z Ukrainy do Polski po wybuchu wojny rosyjsko-ukraińskiej w 2022 roku. W artykule postawiono dwie tezy: teoria feministyczna reinterpretuje stosunki międzynarodowe i postrzeganie wojny oraz wojna to nie tylko konflikt dwóch państw, lecz także tragedia ludzka. Tezy te potwierdzono na podstawie teoretycznych rozważań autora na temat zjawiska wojny oraz analizy tekstów źródłowych dotyczących migrantów ukraińskich w Polsce.
Agencja kreatywna w procesach oporu wobeczmilitaryzowanej przemocy seksualnej podczaskolumbijskiego konfliktu zbrojnego
Artykuł zgłębia temat oporu przeciwko militarnej przemocy seksualnej w kontekście kolumbijskiego konfliktu zbrojeniowego, a także naświetla rolę podmiotu kreatywnego włączonego w problemy ludzi oporu, w szczególności kobiet i osób ze społeczności LGBTQI+. Badanie eksploruje geografie władzy i militarne aspekty codziennego życia, akcentując sposób, w jaki przemoc seksualna jest używana jako broń wojenna. Opierając się na koncepcji władzy i podmiotu Foucalta, koncepcji tożsamości narracyjnej Ricoeura i pedagogice krytycznej Paula Freire’a artykuł analizuje zeznania i przykłady procesów oporu z interaktywnego projektu „Życie w Re-Egzystencji” stworzonego przez kolumbijską Komisję Prawdy. Analizie zostaje poddane, w jaki sposób dynamika władzy i militaryzacja życia codziennego strukturyzują przemoc seksualną jako broń wojenną. W artykule podkreślono również kreatywne wysiłki oporu kobiet i osób ze społeczności LGBTQI+ w dążeniu do sprawiedliwości. Rzucając światło na ciało jako teren sporny oraz na przecięcia ras, klas społecznych i płci, niniejsze badanie ma na celu przyczynienie się do głębszego zrozumienia złożoności zagadnienia przemocy seksualnej w kolumbijskim konflikcie zbrojnym.
Prawne aspekty przeciwdziałania handlowi ludźmi w Polsce
Artykuł porusza zagadnienia dotyczące przestępstwa handlu ludźmi w Polsce. Autorka opisuje regulacje prawa krajowego i międzynarodowego oraz przybliża najważniejsze wyzwania związane z przeciwdziałaniem handlowi ludźmi. Celem tego opracowania jest próba odpowiedzi na pytanie o skuteczność istniejących regulacji i wskazanie obszarów, które wymagają zmian zarówno na poziomie legislacyjnym, jak i dotyczącym praktyki stosowania obowiązujących przepisów.
Zjawisko migracji w kontekście zasady suwerenności państwa – wybrane zagadnienia
Zjawisko migracji na dotąd nieznaną po II wojnie światowej skalę wstrząsnęło krajami należącymi do Unii Europejskiej. Przypływ ludności, która szukała ochrony przed prześladowaniami, lepszej pracy, możliwości edukacji oraz chęci połączenia się z rodzinami już żyjącymi w UE, spowodowały, że władze państw zaczęły rozważać fundamentalne kwestie. Jedną z nich była zasada suwerenności i jej wpływ na przestrzeganie przez rządy przyjmowanych zobowiązań międzynarodowych. W wielu dyskusjach pojawiało się w mojej opinii błędne zestawianie idei praw człowieka z zasadą suwerenności, co doprowadziło do wzrostu nastrojów nacjonalistycznych oraz eskalacji mowy nienawiści wobec cudzoziemców. Niniejszy artykuł ma na celu wyjaśnienie kluczowych różnic między pojęciami migrant i cudzoziemiec, istotę zasady suwerenności i jej konsekwencje oraz wpływ Unii Europejskiej na tradycyjne pojmowanie państwa.
Andrzej Zwoliński, Samobójstwo jako problem osobisty i publiczny
Artykuł to recenzja książki "Samobójstwo jako problem osobisty i publiczny".
Prawa autorskie (c) 2013 Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0
Janos Kis, Polityka jako problem moralny
Artykuł to recenzja książki Janosa Kisa "Polityka jako problem moralny".
Śmierć na drodze Boga – koncepcja dżihadu we współczesnym świecie
Koncepcja dżihadu kojarzy się potocznie z islamskim terrorem dokonujących ataków samobójczych. W dobie globalizacji znaczenie to nabiera szczególnego znaczenia. Poprzez rozwój technologii informacyjnych i środków masowego przekazu wiedza jest poparta na przekazach wzbudzających emocje, które utrudniają zrozumienie tak złożonego problemu jakim jest współczesny dżihad. Celem artykułu jest syntetyczne ujęcia koncepcji dżihadu oraz próba prześledzenia rozwoju zjawiska korzeniami sięgającymi do zamierzchłych czasów, a mających wpływ na współczesną rzeczywistość społeczno–polityczna.
Obecna nieobecność. Ewangelicy na Sejneńszczyźnie. Dziedzictwo kulturowe jako źródło historii
Tekst zawiera rozważana na temat zjawiska widoczności i niewidoczności elementów dziedzictwa kulturowego, oraz ich współczesnego pasywnego i żywego trwania, w archiwach, przestrzeni codziennej i pamięci. Dotyczy dziejów ewangelickiej mniejszości wyznaniowej zamieszkującej tereny północno-wschodniej Polski. Przedstawia stosunek ludzi i epoki oraz wpływ czynników zewnętrznych na obecność dziedzictwa kulturowego ewangelików na Sejneńszczyźnie, w różnych okresach historycznych. Ukazuje ich opozycyjność wobec wielokulturowego dziedzictwa omawianego pogranicza. Jest próbą zastanowienia się nad tym dlaczego pamięć o jednych nieobecnych wygasa, a o innych nie?
Człowiek wrzucony w świat w koncepcji Václava Havla
Autorka przedstawia koncepcję wrzucenia człowieka w świat w ujęciu Václava Havla. Analizuje zjawisko horyzontu absolutnego i horyzontu konkretnego, sam moment „wrzucenia” oraz związany z nim proces stawania się człowieka – podmiotu. Konstytuowanie się podmiotu odbywa się wielowymiarowo – autorka zwraca uwagę na relację podmiotu do samego siebie, do drugiego człowieka, do świata.
Zróżnicowanie współczesnych biografii a potrzeba refleksyjności w rozwoju osób dorosłych
Zróżnicowanie stylów życia (biografii) we współczesnym społeczeństwie wynika z możliwości różnych podejść i postaw wobec sytuacji czy problemów życiowych oraz zakłada indywidualną interpretację zdarzeń, możliwość uczestniczenia w różnorodnych aktywnościach, grupach społecznych czy sytuacjach. Oznacza to potrzebę uczenia się radzenia sobie z niespójnością doświadczeń, różnorodnością możliwości i wyborów życiowych. Istotnego znaczenia nabiera autokreacja, która zakłada dystans i autorefleksję, a także odnajdywanie jedności przez narrację i aktywność biograficzną. Uzyskiwanie poczucia spójności następuje wtedy, kiedy osoba akceptuje złożoność sytuacji i ich różne interpretacje. Człowiek nie jest biernym odbiorcą oddziaływania mediów, panujących trendów, ale osobą, która może interpretować, analizować i nadawać znaczenie temu, co ją otacza i jest efektem przemian. Wybiera samego siebie, swoją drogę życia, kształtuje relacje z innymi, uczy się reagować na trudne doświadczenia.
Samorząd terytorialny w świetle zasady subsydiarności
Współcześnie zasada pomocniczości stała się jedną z podstawowych zasad ustrojowych demokratycznego państwa prawa. Artykuł porusza kwestie dotyczące obecności zasady subsydiarności, której podstawowym założeniem jest przekazanie części władzy państwowej na możliwie najniższy szczebel władzy, tj. najbliżej obywateli. w systemie prawnym Unii Europejskiej oraz polskim porządku prawnym. Dokonano w nim częściowej analizy ogólnych unormowań dotyczących samorządu terytorialnego i oparciu jego działania o zasadę pomocniczości.
Implikacje globalizacji dla idei społeczeństwa obywatelskiego
The aim of the article is to present how globalization processes and theories influence the development of the idea of ​​civil society. This problem is particularly important in terms of relations between civil society and the state. From the point of view of political thought, the question is also important what are the consequences of globalization processes for the idea of ​​civil society - primarily in the context of the global discussion on civil society functioning at the supranational level. Celem artykułu jest przedstawienie jak i teorie procesy globalizacyjne wpływają na rozwój idei społeczeństwa obywatelskiego. Problem ów szczególnie istotny jest w kwestii stosunków społeczeństwa obywatelskiego z państwem. Z punktu widzenia myśli politycznej ważne jest także pytanie, jakie są konsekwencje procesów globalizacji dla idei społeczeństwa obywatelskiego - przede wszystkim kontekście w globalnej dyskusji nad społeczeństwem obywatelskim funkcjonującym na poziomie ponadnarodowym.
Czy możliwa jest dzisiaj wspólnota etyczna?
Celem pracy jest próba odpowiedzi na pytanie o możliwość wspólnoty etycznej w czasach ponowoczesnej płynności i panowania ideału indywidualności. Wspólnota etyczna to taka, która skupia jednostki zaangażowane we wspólne ideały, a nie tylko indywidualne interesy. Na początku dokonam analizy współczesnych diagnoz na temat problemu tożsamości człowieka w kontekście coraz szybciej zmieniających się form życia indywidualnego i społecznego. Następnie scharakteryzuje dwie różne postawy, estetyczną i etyczną, oraz postaram się pokazać, iż ta pierwsza jest niekonsekwentna i niewystarczająca, choć być może konieczna na pewnym przejściowym etapie. Zasadnicza różnica między nimi polega na postawie wobec obowiązującego ideału indywidualności. Można go podejmować jako cel sam w sobie lub jako narzędzie do realizacji czegoś innego. Postawa etyczna otwiera drogę do prawdziwego zaangażowania, wyboru samego wybierania. Zmiana perspektywy pojedynczego człowieka jest zawsze możliwa, pozostaje jednak pytanie, czy oprócz niej możliwa jest również przemiana całej wspólnoty we wspólnotę etyczną?
Prawo czy wojna narodów? Rawls kontra Elshtain w sprawie Universal Justice
Czy to możliwe, aby ustanowić równość, wolność i sprawiedliwość w społeczeństwie złożonym z osób, których koncepcje życia charakteryzują się różnorodnością wynikającą z filozoficznych, moralnych i religijnych sporów dotyczących charakteru i treści „dobra wspólnego”? Teoretycznie rzecz biorąc, przełomową odpowiedź na to pytanie dało dzieło Johna Rawlsa „Teoria sprawiedliwości” wyznaczające procedury i zasady stworzenia sprawiedliwego i pluralistycznego społeczeństwa. Jednakże w odpowiedzi na powyższe pytanie autor oprócz prac Rawlsa koncentruje się także na działach Jean Bethke Elshtain, która zajmuje się podobnymi kwestiami z zupełnie innej perspektywy, łącząc teorię polityczną ze stosunkami międzynarodowymi. Ramy artykułu wyznacza więc teoria sprawiedliwości Rawlsa oraz teorie Elshtain zorientowane wokół argumentów religijnych odnoszących się do politycznego porządku światowego.